ਕੇਟਪੀਲਰ ਪਹਿਚਾਣ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੱਥਲਗਾਈ ਦੇ ਤਰੀਕੇ

ਕੇਟਪੀਲਰ ਬਾਗਾਂ, ਬਾਗ਼ਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਬਿਲਕੁਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੱਥਲਗਾਈ ਲਈ ਭੀ ਉਚਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਹੋਰ ਡੰਗ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਚਮੜੀ ਚ ਭਜਣ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੇਟਪੀਲਰ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੱਥ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਕੁਝ ਸਮਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਲੋੜੀਂਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ, ਨੇੜੇੋਂ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਕੇਟਪੀਲਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਹਿਚਾਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤ

ਕੇਟਪੀਲਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਛਾਣਣ ਲਈ ਕੇਵਲ ਰੰਗ ਨਹੀਂ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਈ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਇੱਕ–ਦੂਜੇ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚਟਕੀਲੇ ਨਮੂਨੇ ਭਰਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ, ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਬਣਾਵਟ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਫਿਰ ਰੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ, ਧੱਬੇ ਅਤੇ ਜਿਸ ਪੌਦੇ ‘ਤੇ ਇਹ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਕੱਠਿਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ ਵੇਰਵੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕੁਝ ਦ੍ਰਿਸ਼ਮਾਨ ਲੱਛਣ ਅਕਸਰ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਲ ਇਸਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਘਣੇ, ਗੁੱਛੇਦਾਰ ਜਾਂ ਕੰਟੇਦਾਰ ਵਾਲ ਅਤੇ ਚਮਕੀਲੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਵਾਲੇ ਰੰਗ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਜੋ ਡੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਪੌਦੇ ਤੋਂ ਚਿੜਚਿੜੇ ਵਿਸ਼ਲੇ ਪਦਾਰਥ ਸੋਖ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ–ਸਮਾਨ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਹੌਲੀ ਬਾਲਦਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕਸਾਰ ਹਰੇ ਜਾਂ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਲਾਰਵਾ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਕੁਝ ਅਪਵਾਦ ਵੀ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਕੇਟਪੀਲਰ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ, ਟੰਗਾਂ ਅਤੇ “ਪ੍ਰੋਲੈਗ” (ਸਰੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਮਾਸਲੇ ਛੋਟੇ ਸਟੱਬ) ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖੋ। ਤਿਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਦੇ ਅਸਲੀ ਕੇਟਪੀਲਰਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰੋਲੈਗ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਾਫ਼ਲਾਈ ਲਾਰਵਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਲੈਗ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਫਾਸਲੇ ‘ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਫ਼ਲਾਈ ਲਾਰਵਾ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤੀਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਡੰਗ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੇ, ਜੋ ਬਾਗਬਾਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਧਿਆਨਯੋਗ ਗੱਲ ਹੈ।

ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਕਸਰ ਕੇਵਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਨਿਰਣੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਲੰਬਵੀਂ ਧਾਰੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਵਰਗੇ ਧੱਬੇ ਅਤੇ ਵੱਖ ਰੰਗ ਦਾ ਸਿਰ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ–ਵਾਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ। ਕੇਟਪੀਲਰ ਦੀ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੋਂ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੋ, ਐਹੋ ਜਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਇਹ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ। ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ ਮੈਦਾਨੀ ਮਾਰਗ–ਦਰਸ਼ਿਕਾਂ ਜਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਪਹਿਚਾਣ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵਾਰ–ਵਾਰ ਹੱਥ ਲਗਾਏ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਵੱਲ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਕੇਟਪੀਲਰ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੱਥ ਲਗਾਉਣਾ

ਕੇਟਪੀਲਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਡੰਗ ਜਾਂ ਕੱਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਾਲਾਂ ਜਾਂ ਕੰਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਰਾਬਤਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। “ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਹਿਲਾਂ” ਵਾਲਾ ਰਵੱਈਆ ਅਪਣਾਉਣਾ ਇਹ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਅਣਪਛਾਤਾ ਗੁੱਛੇਦਾਰ ਜਾਂ ਕੰਟੇਦਾਰ ਕੇਟਪੀਲਰ ਡੰਗ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਭਾਲੋ। ਐਸਾ ਸੋਚ–ਧਾਰਾ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਜਾਂ ਡਾਕਟਰੀ ਦਖ਼ਲ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੇਟਪੀਲਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਏ, ਤਾਂ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਜ਼–ਸਮਾਨ ਵਰਤੋ। ਨਰਮ ਰੰਗ–ਕਲਮ, ਪੱਤਾ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਟਾਹਣੀ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਝਪਕੀ ਦੇ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਐਹੋ ਜਿਹੇ ਸਤਹ ‘ਤੇ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕਾਬੂ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਰਤਨ ਦਾ ਢੱਕਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੱਤਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਪਰਕ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਟਪੀਲਰ ਦੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਵੀ ਘੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕੁਚਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕੁਝ ਆਸਾਨ ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਪਤਲੇ ਦਸਤਾਨੇ ਪਹਿਨਣਾ, ਲੰਬੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਹੱਥਲਗਾਈ ਦੌਰਾਨ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਛੁਹਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸੁੰਘਣਜੋਗ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੇਟਪੀਲਰ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਪੌਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਬਣ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਧੋਵੋ; ਸਿਰਫ਼ ਸੈਨਿਟਾਈਜ਼ਰ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਫੰਸੇ ਵਾਲ ਜਾਂ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਹੀਂ ਹੱਟਦੇ।

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਡੰਗ ਵਾਲੇ ਕੇਟਪੀਲਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਓ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਵਵਹਾਰ ਕਰੋ ਜਿਵੇਂ ਹਲਕਾ ਡੰਗ ਜਾਂ ਫਾਈਬਰਗਲਾਸ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਟੀ ਵਾਲਾ ਟੇਪ ਹੌਲਾ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਲਗਾ ਕੇ ਖਿੱਚੋ ਤਾਂ ਜੋ ਫੰਸੇ ਵਾਲ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਸਾਬਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਓ। ਠੰਡੀ ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਂਟੀਹਿਸਟਾਮੀਨ ਜਾਂ ਹਾਈਡਰੋਕੋਰਟੀਸੋਨ ਕ੍ਰੀਮ ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਸੂਜ ਘਟਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਚਮੜੀ ‘ਤੇ ਸਰੀਰ ਭਰ ਚਨਬੜੀਆਂ ਨਿਕਲ ਆਉਣ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ, ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕੇਟਪੀਲਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਵੋ।

ਜੋ ਲੋਕ ਘਰ ਅੰਦਰ ਕੇਟਪੀਲਰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੱਥਲਗਾਈ ਵਿੱਚ ਬਰਤਨ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਹਵਾ ਆਉਣ–ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬਰਤਨ ਵਰਤੋ, ਤਾਜ਼ਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਪੱਤੇ ਦਿਓ ਅਤੇ ਮਲ–ਮੂਤ (ਲਾਰਵਾ ਦੀ ਗੰਦਗੀ) ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਕ–ਵਾਰ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ। ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫੂਕ ਨਾ ਮਾਰੋ ਅਤੇ ਮਲ–ਮੂਤ ਨੂੰ ਨੰਗੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਨਾ ਛੂਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਚਿੜਚਿੜੇ ਵਾਲ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕੇਟਪੀਲਰ ਖੁਦ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਨੁਕਸਾਨਰਹਿਤ ਪਰ ਆਮ ਕੇਟਪੀਲਰਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੇਟਪੀਲਰਾਂ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਲਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਜਾਂ ਘਰ–ਅੰਗਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਲ੍ਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੂਹਣ ਲਾਇਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਰਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਲਕਾ ਭਜਣ ਫਿਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਆਮ ਸਮੂਹ ਪਛਾਣਨਾ ਆਤਮ–ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਲੋੜ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਣ–ਪਹਚਾਣ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ–ਨਿੱਕੀਆਂ ਫ਼ਰਕਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਭਿਆਸ–ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਿਲਦੇ–ਜੁਲਦੇ ਲਾਰਵਾ ਨੂੰ ਵੱਧ ਖਤਰਨਾਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਸਵੈਲੋਟੇਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੇਟਪੀਲਰ ਸੋਆ, ਸੌਂਫ਼, ਅਜਮੋਦ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਗ਼ੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ‘ਤੇ ਅਕਸਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਗਾਢੀ ਧਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਤੇ ਕਾਲੇ ਤੇ ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਸੰਤਰੀ ਧੱਬੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੇੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਇਕ ਛੋਟਾ ਦੁਮੂੰਹਾ ਸੰਤਰੀ ਅੰਗ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਗਾਉਣ ਲਈ ਬਦਬੂਦਾਰ ਗੰਧ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ, ਸਹਿਜ ਹੱਥਲਗਾਈ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਹੌਰਨਵਰਮ ਜਿਵੇਂ ਟਮਾਟਰ ਹੌਰਨਵਰਮ ਅਤੇ ਤਮਾਕੂ ਹੌਰਨਵਰਮ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਪੂੰਛ ‘ਤੇ ਇਕ ਲੰਮਾ “ਸਿੰਗ” ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦਿੱਖ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਸਿੰਗ ਲਚਕੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੰਗ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ। ਇਹ ਕੇਟਪੀਲਰ ਚਿੱਟੇ, ਮੋਟੇ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ‘ਤੇ ਤਿਰਛੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਧੱਬੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਛੂਹਣ ‘ਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਹਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕੰਟੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਸਲਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਸੋਚੋ, ਤਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੀ ਹਟਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੀਤੋਸ਼ਣ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਕਈ ਪਤੰਗ ਲਾਰਵਾ ਹੌਲੇ ਬਾਲਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ–ਵੱਖ ਇੰਚਵਰਮ, ਲੂਪਰ ਅਤੇ ਕੁਝ ਟਸਕ ਮੌਥ ਲਾਰਵਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹੌਲੇ ਅਤੇ ਇਕਸਾਰ ਵਿਖਰੇ ਹੋਏ ਵਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘਣੇ ਗੁੱਛੇ ਜਾਂ ਸਖ਼ਤ ਕੰਟੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਸਮੱਸਿਆਜਨਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਵਾਰ–ਵਾਰ ਸੰਪਰਕ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੰਝਲਾਹਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਚਮੜੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਦੁਹਰਾਵਾਂ ਹੱਥਲਗਾਈ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਨੁਕਸਾਨਰਹਿਤ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਅਕਸਰ ਕਈ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਕੇਟਪੀਲਰ ਕਿਹੜੇ ਸਟੀਕ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਾਲ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਇਹ ਇਕੱਲਾ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਹੋਸਟ ਪੌਦੇ, ਰੰਗ–ਨਮੂਨੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਅਧਾਰਿਤ ਛਾਂਟਣ ਵਾਲੇ ਆਨਲਾਈਨ ਪਹਿਚਾਣ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਮਾਰਗ–ਦਰਸ਼ਿਕ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀਸ਼ੁਦਾ ਦਰਜਾਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਨਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਡੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਂ ਖਤਰਨਾਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਵ

ਕਈ ਕੇਟਪੀਲਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਅਸਲੀ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲੇ ਕੰਟੇ ਜਾਂ ਵਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਚਿੜਚਿੜੇ ਪਦਾਰਥ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਸਿਰਫ਼ ਜਿਗਿਆਸਾ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਰੰਗ–ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਨਮੋਹਕ ਦਿੱਖ ਅਸਲ ਵਿਚ ਚੇਤਾਵਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੱਥ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਸੱਦ ਨਹੀਂ। ਕੁਝ ਵੱਡੇ “ਖ਼ਤਰੇ ਵਾਲੇ ਸਮੂਹ” ਪਛਾਣ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਦਰਦਨਾਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਲੱਗ ਕੇਟਪੀਲਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਡਲਬੈਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੰਗੀਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਚਪਟੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਕਈ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਕੰਟਿਆਂ ਜਾਂ ਲੋਬਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੈਡਲਬੈਕ ਕੇਟਪੀਲਰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਯਾਦ ਰਹਿ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਭੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਚਮਕੀਲੀ ਹਰੀ “ਕਾਠੀ” ਵਰਗੀ ਧਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲਦੇ ਤਿੱਖੇ ਕੰਟੇ। ਇਸ ਦੇ ਕੰਟੇ ਦਰਦਨਾਕ ਡੰਗ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਸਥਾਨਕ ਸੂਜ, ਖਾਰਿਸ਼ ਵਾਲੇ ਦੱਬ ਜਾਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ–ਵਿਆਪੀ ਲੱਛਣ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਕੇਟਪੀਲਰ ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚਪਟਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਈ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਕੰਟੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਧੀ ਛੋਹ ਦੇ ਹੀ ਦੇਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।

ਫਲੈਨ ਮੌਥ ਕੇਟਪੀਲਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪੁਸ ਕੇਟਪੀਲਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਪਰੋਂ ਵੇਖਣ ‘ਤੇ ਨਰਮ ਰੋਆਂ ਵਾਲੇ ਪੁੰਜ ਵਰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਟੰਗਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਨਾ ਸਿਰ। ਇਸ ਮੋਹਕ ਨਰਮ ਲੇਪ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਕੰਟੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ, ਫੈਲਦੀ ਹੋਈ ਜਲਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮਤਲੀ ਜਾਂ ਸਿਰਦਰਦ ਤੱਕ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਕ੍ਰੀਮ ਤੋਂ ਸਲੇਟੀ ਜਾਂ ਸੰਤਰੀ ਤੱਕ ਵੱਖ–ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਛਾਂ–ਦਾਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ, ਸਜਾਵਟੀ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ‘ਤੇ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਕੇਟਪੀਲਰ ਜੋ ਛੋਟੀ, ਘਣੀ ਫੁੱਲੀ–ਵਾਲੀ ਗੇਂਦ, ਰੂਈ ਦੇ ਪੁੰਜ ਜਾਂ ਨਿੱਕੇ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਖਾਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗੇ, ਉਸਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।

ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਬਾਲਦਾਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ਼ਨਰੀ ਕੇਟਪੀਲਰ ਤਣਿਆਂ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ‘ਤੇ ਸਿਰ–ਪਿਛੱਲੇ ਲਗੇ ਲੰਬੇ ਜਲੂਸ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਢਿੱਲੇ, ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਛੁਟਣ ਵਾਲੇ ਵਾਲ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤੈਰ ਕੇ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਸਾਂਸ ਦੀ ਨਲੀ ਵਿੱਚ ਖਾਰਿਸ਼ ਜਾਂ ਐਲਰਜੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਘੋਸਲੇ ਅਤੇ ਸੁੱਟੇ ਹੋਏ ਛਿਲਕੇ ਵੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸਮੱਸਿਆਜਨਕ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਲਾਰਵਾ ਹੁਣ ਪੁਪਰੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਕੋ–ਜਿਹੇ ਕੇਟਪੀਲਰਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਇਕ–ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਿਛੇ ਚੱਲਦੇ ਦੇਖੋ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੇੜਨ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਕੁਝ ਦੂਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੋ।

ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡੰਗ ਵਾਲੇ ਕੇਟਪੀਲਰ ਭੂਗੋਲਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੀਮਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬੇਹਦ ਕੀਮਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਖੇਤੀ–ਬਾੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਭਾਗ, ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ–ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਚ ਅਕਸਰ ਤੁਹਾਡੇ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਜਨਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਨਾਲ ਉਭਾਰ ਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਚਾਣ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਆਪਣਾ ਇਲਾਕਾ, ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਪੌਦਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵੱਡੇ ਛਾਂਟ–ਮਾਪਦੰਡ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋ। ਜੇ ਸੰਦੇਹ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੇਟਪੀਲਰ ਨੂੰ ਜਿਸ ਦੇ ਘਣੇ ਗੁੱਛੇਦਾਰ ਵਾਲ, ਸਖ਼ਤ ਕੰਟੇ, ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਨਰਮ “ਫਰਦਾਰ ਕੋਟ” ਹੋਵੇ, ਹੱਥ ਨਾ ਲਗਾਓ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਤਸਵੀਰਖੇਚੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਛੂਹਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਐਨ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰੋ।

ਨਤੀਜਾ

ਕੇਟਪੀਲਰ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੱਥਲਗਾਈ ਹਿੰਮਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨਪੂਰਵਕ ਨਿਰੀਖਣ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ, ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨੁਕਸਾਨਰਹਿਤ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵੱਧ ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਦੇ ਅਭਿਆਸ ਜਿਵੇਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਦ ਵਰਤਣਾ, ਹਲਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪਹਿਨਣਾ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਥ ਧੋਣਾ, ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾਕੇ ਤੁਸੀਂ ਕੇਟਪੀਲਰਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਨੇੜੇੋਂ ਖੋਜ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਰਮ ਜੀਵਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।